Turizmdə uğur yalnız sərgilər və təqdimatlarla ölçülmür. Amma Dövlət Turizm Agentliyi, deyəsən, başqa fəaliyyət növü bilmir. Ya da bu sahədə əsaslı, geniş miqyasda heç bir təşəbbüs göstərmir. Bu gün heç kimə sirr deyil ki, turizmin inkişafı üçün əsas olan xidmət keyfiyyəti çox aşağıdır. Burada yazmaqla mətnin həcmini artırmağa heç bir ehtiyac yoxdur. Əsas tezisləri göstərməklə Agentliyin bərbad fəaliyyəti haqqında təsəvvür yarada bilərik.
Qurumun əksər personalı müvafiq dövlət orqanlarına qiymətlərin adekvatlığı, bölgələrdə infrastruktur, nəqliyyat, bölgələrdə peşəkar personalın tam formalaşması üçün lazım olan layihə və proqramları təqdim etməyib. Yaxud buna ötəri yanaşma ilə münasibət sərgiləyirlər. Bu gün də sosial platformalarda və turist forumlarında taksi qiymətlərinin şişirdilməsi, bəzi məkanlarda turistlərə fərqli qiymət tətbiqi, regionlarda xidmət səviyyəsinin qeyri-sabit olması, ingilis dili bilən personal çatışmazlığı kimi şikayətlər tez-tez görünür.
Digər tərəfdən, Azərbaycanın çox böyük turizm potensialı olsa da, bu potensial hələ tam iqtisadi gücə çevrilməyib. Halbuki Şəki, Quba, Zaqatala, Lənkəran, Qarabağ bölgəsi, Xəzər sahili, dağ və kənd turizmi dünya səviyyəli istiqamətlərə çevrilə bilərdi.
Burada əsas problem bəzən “vitirin turizmi”nin real turizm strategiyasını üstələməsidir. Yəni təqdimat var, amma xidmət ekosistemi hər yerdə eyni səviyyədə deyil.
Ümumilikdə desək, PR işi peşəkar görünür, beynəlxalq tanıtım fəaliyyəti müəyyən qədər aktivdir, amma real turizm təcrübəsi və sektorun dərin inkişafı baxımından nəticələr hələ tam qənaətbəxş sayılmır. Azərbaycanın turizm potensialı mövcud nəticələrdən qat-qat böyükdür.
Biz hesab edirdik ki, Azərbaycan Turizm və Menecment Universitetinin mühüm fəaliyyəti sahəsində bu məsələ öz həllini tapacaq. Doğrudur, universitet barədə obyektiv danışsaq, bu təhsil ocağı Azərbaycanda çox böyük və ən nüfuzlu ali məktəblər sırasında sayılmasa da, son illərdə müəyyən institusional inkişaf göstərən ixtisaslaşmış universitetlərdən birinə çevrilə bilib. Belə ki, universitet turizm və hotelçilik üzrə ixtisaslaşmış kadr hazırlığı aparır, beynəlxalq əməkdaşlıqlara və sertifikatlaşmaya diqqət ayırır.
Ümumdünya Turizm Təşkilatının TedQual sertifikatını alan regiondakı ilk universitetlərdən biri olub.
“The United Nations in Azerbaijan”
Son illərdə beynəlxalq reytinqlərdə görünməyə başlayıb.
Xarici dil və xidmət sektoru yönümlü proqramlara daha çox önəm verilir.
Məsələn, RUR (“Round University Ranking”) sistemində Azərbaycanın ilk 7 universiteti sırasında göstərilməsi universitet üçün müəyyən reputasiya göstəricisi sayılır.
Amma problemlər xirtdəyə qədərdir.
Azərbaycandakı bir çox ali məktəblərdə olduğu kimi, burada da əsas məsələ nəzəri təqdimatla real nəticə arasındakı fərqdir. Turizm sektoru praktik sahədir və universitetin uğuru məzunların real iş tapması, beynəlxalq hotel şəbəkələrində işləyə bilməsi, xidmət mədəniyyətinin formalaşması, praktik bacarıqların gücü ilə ölçülür. Bu baxımdan universitetin akademik nüfuzu hələ zəifdir, elmi tədqiqat bazası məhduddur, praktik təcrübə yetərli deyil, bəzi proqramlar formal xarakter daşıyır, məzunların əmək bazarında çox güclü fərqlənmir.
Ən başlıcası, sözügedən ali təhsil ocağı Azərbaycanda turizm sahəsini tam formalaşmış ekosistem halına gətirə bilmir.
Beləliklə, kağız üzərində və beynəlxalq təqdimatda inkişaf görüntüsü olsa da, amma dünya səviyyəli turizm universiteti statusundan hələ uzaqdır.
Praktik nəticələr və məzun keyfiyyəti baxımından daha ciddi inkişaf etməlidir.
Eyni sözləri Turizm Bürosu haqqında da demək olar.
Azərbaycanın turizm potensialı çox böyük olsa da, turist axınının belə zəif olmasında büronun da müəyyən günahı var. Büro xidmət keyfiyyətinin təbliğatı ilə bağlı heç bir iş görmür. Öz tanıtımlarında rastlaşdığı daxili logistika problemləri barədə hesabatlar gözə dəymir. Bəzi bölgələrdə turizm konsepti hələ sistemsizdir.
Bəzən belə fikir yaranır ki, Büro daha çox “təqdimat estetikası” ilə məşğuldur, amma turizmin dərin struktur problemlərinə təsir imkanları məhduddur. Halbuki turist üçün reklamdan çox təcrübə vacibdir.
Digər məsələ də budur ki, Turizm Bürosunun fəaliyyəti bəzən paytaxt və premium segment üzərində çox fokuslanır. Halbuki kənd turizmi, ekoturizm, etno-mədəni marşrutlar, kiçik sahibkarların dəstəklənməsi kimi istiqamətlər daha sistemli inkişaf etdirilə bilərdi.
Problem ondadır ki, marketinq dili ilə real turizm təcrübəsi arasında hələ tam uyğunluq yaranmayıb. Təkrar olmasın deyə bir qədər fərqli yazaq:
PR və vizual təqdimat nisbətən güclü, strateji kommunikasiya əvvəlkindən daha peşəkar, amma real sektor transformasiyası və dayanıqlı turizm modeli baxımından nəticələr hələ tam qənaətbəxş görünmür.// Konkret.az
