ABŞ prezidenti Donald Trampın Amerika neft şirkətlərinə Venesuelanın geniş neft ehtiyatlarının əhəmiyyətli bir hissəsinə birbaşa çıxış imkanı vermək planı, rəqabəti boğmaqla, bazarları təhrif etməklə və xarici investorları qorxutmaqla Latın Amerikası ölkəsinin neft sənayesinin çoxdan gözlənilən dirçəlişini poza bilər.
Bazar ertəsi açıqlanan plana əsasən, Vaşinqton venesuelalı iş adamı Alejandro Betankurun nəzarətində olan özəl neft şirkəti North American Blue Energy Partners (NABEP)-in 35%-ni əldə edəcək. Şirkət 100 il ərzində ümumi ehtiyatları 65 milyard barel olduğu təxmin edilən 17 Venesuela neft yatağını istismar etmək hüququ əldə edəcək.
Amerika Birləşmiş Ştatları istehsalın zəmanətli beşdə birini maya dəyəri ilə və qalan istehsal həcmindən ilk imtina hüququnu alacaq.
Bu müqavilə NABEP-i Səudiyyə Ərəbistanının super inhisarı olan Saudi Aramco-dan sonra ehtiyatlarına görə dünyanın ikinci ən böyük özəl neft şirkəti edəcək. NABEP hazırda gündə təxminən 170.000 barel neft istehsal etsə də, tezliklə hasilatı gündə 1 milyon barelə və daha da artırmağı planlaşdırır.
Tramp administrasiyası üçün neft müqaviləsi, yanvar ayında prezident Nikolas Maduronun devrilməsi və hakimiyyətdən uzaqlaşdırılması ilə başlayan Venesuelada sabitləşmə, yenidənqurma və demokratik keçid üçün üç mərhələli planın əsas hissəsidir. Ağ Ev əlavə edir ki, Qərb yarımkürəsində yeni, etibarlı, strateji və təhlükəsiz təchizat zəncirləri hər kəsə fayda verəcək, lakin ən əsası, onlar Vaşinqtona tükənmiş strateji neft ehtiyatlarını bərpa etmək, yanacaq qiymətlərini aşağı salmaq və Amerika sənayesinin dirçəlişini təşviq etmək imkanı verəcək.
Lakin təklif artıq Venesuela müxalifəti və Amerika Demokratları tərəfindən kəskin tənqidlərə səbəb olub, bəziləri bunu “müasir müstəmləkəçiliyin” nümunəsi adlandırır, digərləri isə bunun noyabr ayında keçiriləcək konqres seçkilərindən əvvəl siyasi manevr olduğunu iddia edirlər.
Aydındır ki, Trampın planı, məqsədlərindən biri olan bərpa prosesinə mane olacağı təhlükəsi də daxil olmaqla, əhəmiyyətli siyasi, hüquqi və kommersiya riskləri daşıyır.
Şəhla Sabirli
İNFOAZ.MEDİA
